Sinh viên báo chí tái hiện không gian Hát Xoan qua sự kiện trải nghiệm “Xoan mở hội”

Hát Xoan là loại hình nghệ thuật dân gian gắn với tín ngưỡng thờ cúng Vua Hùng, có lịch sử lâu đời tại Phú Thọ. Không chỉ mang giá trị nghệ thuật, hát Xoan còn phản ánh đời sống văn hóa, tinh thần cộng đồng và nét đẹp sinh hoạt lễ hội của cư dân vùng đất Tổ. Năm 2017, hát Xoan Phú Thọ chính thức được UNESCO đưa ra khỏi danh sách di sản cần bảo vệ khẩn cấp, đồng thời ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Dù vậy, trong đời sống hôm nay, hát Xoan vẫn chủ yếu hiện diện trong các không gian lễ hội và hoạt động văn hóa truyền thống. Khoảng cách trong cách tiếp cận khiến nhiều người trẻ chưa có cơ hội hiểu sâu hoặc tiếp xúc thường xuyên với loại hình nghệ thuật này. Từ thực tế đó, “Xoan mở hội” được tổ chức với mong muốn tạo nên một không gian trải nghiệm gần gũi hơn, nơi công chúng trực tiếp tham gia, cảm nhận và kết nối với di sản.

Sự kiện là hoạt động trọng tâm thuộc dự án “Thanh âm đất Tổ” - dự án truyền thông văn hóa lan tỏa vẻ đẹp và giá trị hát Xoan tới công chúng trẻ. Chương trình diễn ra vào ngày 23/5 tại Bảo tàng Hà Nội, quy tụ các nghệ nhân, nhà nghiên cứu hát Xoan cũng như những người trẻ có niềm yêu thích với nghệ thuật - văn hoá nước nhà.

Điểm nhấn của chương trình là buổi biểu diễn hát Xoan kéo dài khoảng 90 phút với nhiều tiết mục tiêu biểu như “Nhập tịch mời vua”, “Giáo pháo” thuộc chặng hát Thờ; “Hát ru mời rượu” thuộc hát Quả cách cùng các tiết mục hát Hội như “Bỏ bộ”, “Mó cá”. Thông qua các bài hát, khán giả sẽ có cơ hội cảm nhận rõ hơn về đời sống tín ngưỡng, sinh hoạt văn hóa cộng đồng cũng như những giá trị nghệ thuật đặc trưng của hát Xoan Phú Thọ.

Đan xen giữa các chặng là phần giao lưu cùng nghệ nhân và hoạt động học hát trực tiếp. Khán giả sẽ được hướng dẫn hát những câu Xoan đơn giản, tìm hiểu nhịp điệu, cách đối đáp và ý nghĩa của từng chặng hát. Đây cũng là cách ban tổ chức hướng người xem tiến vào không gian văn hóa để cảm nhận và trân trọng loại hình nghệ thuật lâu đời của dân tộc.

Bên cạnh chương trình biểu diễn, sự kiện còn có nhiều hoạt động trải nghiệm như workshop trang trí phách tre, chụp ảnh photobooth, tìm hiểu khu vực trưng bày kiến thức và sản phẩm sáng tạo lấy cảm hứng từ văn hóa thời đại Hùng Vương. Các hoạt động được thiết kế theo hướng tương tác nhằm giúp người trẻ tiếp cận di sản bằng nhiều giác quan và hình thức khác nhau.

Không đơn thuần là một sự kiện biểu diễn, “Xoan mở hội” được kỳ vọng trở thành cầu nối để người trẻ tiếp cận hát Xoan theo cách gần gũi và tự nhiên hơn. Qua đó, di sản có cơ hội bước vào đời sống hôm nay bằng những hình thức mới, phù hợp hơn với xu hướng tiếp nhận của thế hệ trẻ.